Informatie voor Zorgprofessionals

Angst is een normale en nuttige emotie die je waarschuwt voor gevaar. Het is in bepaalde leeftijdsfasen ook heel normaal voor een kind om bepaalde angsten te ervaren. Jonge kinderen zijn bijvoorbeeld vaker bang voor vreemden of het donker, terwijl wat oudere kinderen juist meer angsten ervaren op het sociale aspect. Angsten passend bij een bepaalde leeftijdsfase gaan vaak vanzelf weer over. Voor sommige kinderen groeit hun angst echter uit tot onneembare drempels en nog meer problemen. 

Wanneer iemand regelmatig erg angstig is, deze angst uit proportie is ten opzichte van het gevaar en aanzienlijke beperkingen geeft die het leven sterk kunnen verstoren, spreken we van een angststoornis. 

Angst- en stressklachten zijn wereldwijd de meest voorkomende mentale problemen en starten vaak al in de kindertijd. Deze klachten gaan vaak niet vanzelf over en kunnen weer leiden tot andere problemen zoals eenzaamheid, middelengebruik, sociale problemen, verslechterende schoolprestaties of schooluitval.

Angstklachten worden vaak niet op tijd herkend, omdat ze zich kunnen uiten op veel verschillende manieren. Het kan zich bijvoorbeeld uiten in lichamelijke klachten, teruggetrokken gedrag, of in andere gedragsproblemen of schoolweigering. Er wordt bij dit gedrag niet altijd gekeken naar onderliggende angsten. 

Wanneer jongeren pas hulp krijgen wanneer de klachten zijn geëscaleerd, is er vaak een lang en duur behandelproces nodig, waarvoor ook nog eens lange wachtlijsten zijn. Bij het vroegtijdig ingrijpen kunnen de meeste angstklachten verholpen worden met bewezen effectieve interventies. Het is dus belangrijk om er zo vroeg mogelijk bij te zijn.

Zorgprofessionals

Wat is angst en wanneer spreek je van een angststoornis?

Iedereen voelt zich weleens angstig of gestresst. Angst is een normale en nuttige emotie die ons helpt in gevaarlijke situaties. Het zorgt ervoor dat we snel kunnen reageren wanneer er iets aan de hand is. Bijvoorbeeld door te vechten of te vluchten. 

Soms voelen mensen echter ook veel angst in situaties die eigenlijk niet gevaarlijk zijn. Die angst kan zo sterk zijn dat het invloed heeft op het dagelijks leven. Je gaat bijvoorbeeld dingen vermijden of voelt je zo gespannen dat je niet meer goed kunt functioneren. 

Wanneer je voor een lange tijd  veel angst ervaart, deze angst groter is dan het daadwerkelijke gevaar en je er erg veel last van hebt, kan er sprake zijn van een angststoornis.

Wat kun je eraan doen?

Voor kinderen en adolescenten is cognitieve gedragstherapie (CGT) de meest gebruikte en effectieve behandeling voor angststoornissen. CGT bestaat uit het identificeren en uitdagen van angstige gedachten en het aanpakken van vermijdingsgedrag. Mensen die bang zijn, proberen vaak situaties te vermijden die angst oproepen. Hoewel dit de angst op korte termijn kan verminderen, zorgt het ervoor dat de angst op lange termijn toeneemt en voorkomt het dat deze wordt opgelost. 

Tijdens CGT leren kinderen om hun angstige gedachten te vervangen door meer helpende en realistische gedachten. Een belangrijk onderdeel van CGT is exposure. Hierbij wordt het kind geleidelijk en op een gecontroleerde manier blootgesteld aan de gevreesde situatie of het gevreesde voorworp. Dit helpt om de angst te overwinnen. Tijdens exposure wordt geoefend met het doorbreken van vermijdingspatronen. Het is belangrijk dat het kind deze vaardigheden naast in de therapiesessies, ook thuis blijft oefenen. 

Tips

Tips
  • Neem de angst van het kind serieus
  • Praat over de angst met kind
  • Stimuleer het kind om spannende situaties aan te gaan, zonder ze hiertoe te dwingen